Devetnaest odsto koje svi prenose ne znači ono što naslovi kažu

Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar i Ruyu Chen objavili su izdanje rada o skorašnjim uticajima vještačke inteligencije na zaposlenost iz avgusta 2026, sastavljeno iz platnih spiskova firme ADP koji pokrivaju milione radnika u Sjedinjenim Državama do juna 2026. Jedna brojka iz tog rada putuje brzo, i to u obliku koji sam rad ne koristi.

Šta brojka zapravo kaže

Druga činjenica rada glasi: zaposlenost mladih radnika od 22 do 25 godina u zanimanjima izloženim vještačkoj inteligenciji sada je 19 odsto ispod nivoa na kojem bi bila da je držala korak sa zaposlenošću njihovih manje izloženih vršnjaka. Kod iskusnih radnika uporedivog jaza nema.

Riječ je o poređenju sa zamišljenom putanjom, a ne o prebrojavanju. Podatak ne kaže da mladih u tim poslovima ima 19 odsto manje nego njihovih vršnjaka, nego da se razmak između putanja rasta tih dviju grupa otvorio na 19 odsto otkako su se kretale zajedno.

Dvije mjere, jedno poređenje

Izvještaji o osvježenju, među njima i Ars Technicin, stavljaju 19 odsto naspram prošlogodišnjih 13 odsto. Rad izričito navodi da su to različite mjere. Ranija izdanja isticala su procjene iz regresije, prilagođene potresima na nivou firme: 13 odsto na podacima iz jula 2025. i 16 odsto na podacima iz septembra 2025.

Autori sada ističu jednostavnije opisno razilaženje, koje ne traži nijedan izbor u modelu. Po toj mjeri manjak je iznosio 15 odsto na podacima iz jula 2025. i proširio se na 19 odsto zaključno s junom 2026. Petnaest prema devetnaest je poređenje po istoj metodologiji. Trinaest prema devetnaest miješa modelovanu procjenu s opisnom i promjenu prikazuje upola većom nego što jeste.

Ostalih pet činjenica vodi na drugu stranu

Tih 19 odsto je jedan od šest nalaza, a ostali su tiši od naslova. Rad ne nalazi dokaze o širokom potiskivanju radnih mjesta na nivou cijele privrede. Razilaženje ide prvenstveno kroz smanjeno zapošljavanje mladih, a ne kroz veći broj otkaza.

Padovi se skupljaju u zanimanjima u kojima vještačka inteligencija zamjenjuje ljudske poslove; tamo gdje ih dopunjuje, zaposlenost je ravna ili raste, naročito kod iskusnih radnika. Prilagođavanje se vidi u zaposlenosti, a ne u osnovnoj plati. Razilaženje ostaje i kada se izuzmu tehnološke firme i računarska zanimanja, čime otpada najlakši prigovor.

• Nema potiskivanja radnih mjesta na nivou cijele privrede.
• Mladi u poslovima izloženim vještačkoj inteligenciji su 19 odsto ispod putanje držanja koraka; iskusni radnici su nedirnuti.
• Jaz se ravnomjerno širi otkako je prvi put zabilježen u avgustu 2025.
• Razilaženje ide kroz zapošljavanje, a ne kroz otkaze.
• Zamjenjivanje šteti, dopunjavanje ne.
• Zaposlenost se prilagođava, osnovna plata ne.