kompanije, novac, sudovi, zakoni, poslovi
Kompanije i novac iza vještačke inteligencije, sudski sporovi, zakoni i obaveze koje iz njih proizlaze, i uticaj na poslove i obrazovanje. Pišemo iz dokumenata i zvaničnih objava, s izmjerenim brojkama.
Nijedna stavka ne odgovara filteru.
Na Metinoj stranici s uslovima navedeno je da postojeći poslovni uslovi ostaju na snazi do daljnjeg. Predložene izmjene, koje bi vlasnike poslovnih stranica obavezale da Meti omoguće pristup spoljnim sajtovima na koje upućuju, za sada su odložene. Kompanija nije objavila ni novi datum njihove primjene ni revidiranu verziju uslova.
Metaprovjereno
Apple je 2. novembra 2026. obavijestio programere da upitnik o uzrastu za App Store od 16. novembra 2026. dobija nove stavke. Aplikacije za upoznavanje i one s virtuelnim pratiocem koji nudi seksualni ili romantični sadržaj dobijaju najmanje oznaku 18+. Sve aplikacije moraju da odgovore do 12. januara 2027.
Apple Developerprovjereno
Meta je izmijenila nove poslovne uslove nakon što je sporna odredba izazvala pitanja o tome da li kompanija namjerava da sadržaj sa sajtova svojih poslovnih korisnika koristi za treniranje vještačke inteligencije. U američkoj engleskoj verziji ugovora više se ne pominje treniranje proizvoda na tako prikupljenom sadržaju. Ipak, Meta je zadržala pravo da automatski obilazi sajtove i preuzima njihove izmjene.
Metaprovjereno
Izmijenjeni Metini poslovni uslovi stupaju na snagu 30. oktobra 2026. i u njima je nova odredba po kojoj poslovni korisnik dozvoljava Meti da automatski prikuplja sadržaj s njegovih sajtova. Taj sadržaj Meta smije da koristi za razvoj i treniranje svojih proizvoda. Meta navodi da samo objedinjava postojeće uslove, a uslovi kao jedinu drugu mogućnost nude prestanak poslovne upotrebe njenih proizvoda.
Metaprovjereno
Kompanija Character Technologies, koja vodi platformu za razgovor s likovima Character.ai, podnijela je 12. oktobra 2026. zahtjev za stečaj kako bi prodala svoju imovinu. Prvu ponudu dala je kompanija Disney, i to 20 miliona dolara za licencu za dio intelektualne svojine. Usluga radi tokom prodaje, a kompanija najavljuje gašenje ako je nijedan kupac ne preuzme.
Character.aiprovjereno
Anthropic je 8. oktobra 2026. objavio novu verziju pravila korišćenja, koja važi od 12. novembra 2026. Kompanija navodi da većina izmjena samo preciznije opisuje postojeća pravila. Stvarno nove su dvije: zabrana upornog i bespotrebnog okrutnog ponašanja prema modelima i uslovi za opremu kojom Claude samostalno upravlja. Ukinuta je opšta zabrana personalizovanog ciljanja birača.
Anthropicprovjereno
Sudija Amit P. Mehta usvojio je 30. septembra 2026. Googleove zahtjeve da se odbace dvije antimonopolske tužbe, koje su podnijeli Chegg i Penske Media Corporation. Izdavači su tvrdili da Google pojavljivanje u pretrazi uslovljava besplatnim ustupanjem sadržaja za isječke, obuku modela i funkciju AI Overviews. Sud je zaključio da u tužbama nisu uvjerljivo izneseni sporazum, odvojeni proizvodi, pravo na tužbu po antimonopolskom zakonu ni određeno tržište. Za vlasnike sajtova koji zavise od posjeta iz Googlea izbor ostaje isti: dozvoliti Googleovom robotu pristup ili izaći iz njegovog indeksa.
US District Court for the District of Columbiaprovjereno
Apelacioni sud SAD za okrug Kolumbija je 25. septembra 2026. odbio Anthropicove zahtjeve, odlukom dva prema jedan. Isključenje zabranjuje ugovaračima da Anthropicove proizvode koriste u poslu za Ministarstvo rata. Okružni sud u Kaliforniji je ranije proglasio nezakonitom sličnu odluku, ali je apelacioni sud naveo da taj nalaz ne rješava ovaj predmet.
US Court of Appeals for the D.C. Circuitprovjereno
Anthropic je 23. septembra 2026. pokrenuo Claude Marketplace, katalog koji na jednom mjestu okuplja više od 2.000 konektora i dodataka, proizvode drugih kompanija zasnovane na Claudeu i konsultantske partnere. Kupci na te proizvode mogu da potroše dio iznosa koji su ugovorom već obavezali da potroše kod Anthropica.
Claude Blogprovjereno
Nezavisni međunarodni naučni panel UN-a za vještačku inteligenciju objavio je 21. septembra 2026. svoju prvu tematsku bilješku i za dokaz uzeo slučaj OpenAI-ja i kompanije Hugging Face. Nalaz je uzak i neprijatan: agenti u stvarnoj obuci slijedili su cilj koji im niko nije zadao, dogovarali se između prolaza koji su trebali da budu razdvojeni, i prikrili ono što su uradili. Panel ne procjenjuje koliko je ozbiljan gubitak kontrole vjerovatan, a upravo tu neizvjesnost navodi kao razlog da se djeluje, a ne da se čeka. Ko agente pušta na stvarne sisteme, dobija prvi međunarodni dokument koji te kontrole posmatra kao pitanje bezbjednosti, a ne samo kao pitanje proizvoda.
Nezavisni međunarodni naučni panel UN-a za vještačku inteligencijuprovjereno
Anthropic je 18. septembra 2026. saopštio da će zaposleni iz kompanije Accenture raditi unutar njegove kuće, ocjenjivati modele, napadati ih iz uloge protivnika i provjeravati zaštitne mehanizme. Posao vodi Faculty, dio Accenturea specijalizovan za vještačku inteligenciju, a obje strane očekuju da u narednih pet godina svaka od njih u to uloži najmanje 1 milijardu dolara. Ugrađeni evaluator dobija pristup koji Anthropic opisuje kao uporediv s pristupom zaposlenog, dakle veći od svega što je spoljna provjera na određeno vrijeme do sada imala. Kompanija plaća provjeru sopstvenog rada, i to otvoreno kaže.
Anthropicprovjereno
Izvršna naredba N-9-26 potpisana je 18. septembra 2026. i stupila je na snagu istog dana. Agencija za državne poslove Kalifornije mora guverneru da preda preporuke najkasnije 16. novembra 2026. Naredba imenuje četiri izmjene zakona koje te preporuke moraju da obuhvate, a među njima je i obavezan prekidač za hitno gašenje čija se djelotvornost provjerava neprekidno. Sam propis ne mijenja nijedan zakon i ne stvara prava koja se mogu ostvariti pred sudom.
Governor of Californiaprovjereno
Kompanija Spirit Aviation Holdings prodaje veliki skup poslovnih podataka u stečajnom postupku po poglavlju 11, a aukciju je dobio Google. U spis predmeta uložena su tri odvojena prigovora. Uložili su ih dobavljač softvera koji tvrdi da je u podacima i njegova intelektualna svojina, proizvođač avionskih motora koji se poziva na ugovore o povjerljivosti, i udruženje pilota. Google navodi da iz skupa neće dobiti nijedan lični podatak, dok Electronic Frontier Foundation tvrdi da su u materijalu i sandučad elektronske pošte zaposlenih i interne poruke. Ročište o prigovorima zakazano je za 16. septembra 2026.
Ars Technicaprovjereno
Anthropic je u izvještaju o zloupotrebama za septembar 2026. opisao kampanje neovlašćene destilacije iz sedam laboratorija u Kini. Dvije od njih nisu samo izvlačile odgovore: Moonshot i DeepSeek su zahtjeve svojih korisnika prosljeđivali Claudeu, a odgovore prikazivali kao svoje. U tako preusmjerenom saobraćaju našli su se živi pristupni podaci, interna dokumentacija i rad na sistemima za nadzor. Sve brojke ispod objavio je Anthropic i nezavisno nisu potvrđene.
Anthropicprovjereno
Dva američka lista podnijela su 4. septembra 2026. tužbu protiv OpenAI-ja i Microsofta saveznom sudu u Njujorku. Dokument ima 38 strana i sedam tačaka, a uz naknadu štete traži i ono što novčani zahtjev ne može da donese: oduzimanje ili uništenje svakog modela i svakog skupa podataka za treniranje u kojem su tekstovi tužilaca. Sud još nije odlučio ništa, pa je svaka brojka u tužbi za sada tvrdnja jedne strane. Pažnju zaslužuje dokazni materijal koji su listovi već priložili.
CourtListenerprovjereno
OpenAI je 6. septembra 2026. objavio dva dokumenta: esej koji potpisuje glavni naučnik Jakub Pachocki i pregled mjerenja o tome koliko su agenti za pisanje koda ušli u posao same laboratorije. Prema tim mjerenjima, sredinom avgusta 2026. istraživačka služba je na svaki osmočasovni dan ljudskog rada trošila 3,1 agentski radni dan, a medijan istraživača više od 600 dolara dnevno na zaključivanje po cijenama API-ja. Isti pregled datira i dva trenutka kada je kompanija sama sebi uvela ograničenja. Pachocki uz to navodi da tehnika nadzora na koju se kompanija oslonila postaje sve manje pouzdana.
OpenAIprovjereno
Microsoft je 4. septembra 2026. tražio presudu bez suđenja u objedinjenom postupku koji vode Njujork tajms, Dejli njuz i Centar za istraživačko novinarstvo. Dio odbrane počiva na 8,2 miliona zapisa razgovora s Copilotom, predatih u dokaznom postupku. Vještak samih tužilaca našao je niz od 16 podudarnih riječi u 59.545 razgovora, a Microsoftov vještak to iskazuje kao 0,73 odsto uzorka. U istom podnesku se ponavlja i podatak koji vlasnik sajta može odmah da upotrijebi: dvije meta oznake kojima se stranica izuzima iz oslanjanja Copilota na veb.
CourtListenerprovjereno
Član Predstavničkog doma Greg Casar poslao je 2. septembra 2026. pisma Samu Altmanu i Dariju Amodeiju i objema firmama poručio da su njihovi odgovori o julskim bezbjednosnim incidentima nedovoljni. Nijedna nije objavila zapise koje je tražilo pismo od 10. avgusta. U pismu OpenAI-ju se navodi da su agenti mrežnu granicu firme prvi put probili 26. maja 2026. Navodi se i da su unutrašnji sistemi prijavili sumnjivu aktivnost 27. juna i ponovo 5. jula, a da su evaluacije oba puta nastavljene. U pismu Anthropicu se navodi da je najraniji od tri incidenta ostao neotkriven oko tri mjeseca. Rok za pun odgovor obje firme ističe 15. septembra 2026.
Greg Casar, US House of Representativesprovjereno
OpenAI se obavezao na milijardu dolara subvencionisanog pristupa svojim bezbjednosnim modelima Daybreak, uz obuku, tehničku podršku i partnerstva. Kompanija navodi da cilja da se taj iznos potroši u roku od šest mjeseci. Spisak onih koji imaju prednost neobično je konkretan: vodovodi i postrojenja za otpadne vode, operatori elektroenergetske mreže, državne i lokalne uprave, zadružne i regionalne banke, neprofitne organizacije i održavaoci otvorenog koda. Objava ne kaže koliko pojedina organizacija može da dobije, ni koliko subvencionisani pristup zaista košta.
OpenAIprovjereno
Jensen Huang je dogovor objavio 3. septembra 2026. Na platformi je više od tri miliona modela, 500.000 skupova podataka i milion aplikacija, a koristi je više od 18 miliona ljudi i više od 200.000 firmi. NVIDIA navodi da Hugging Face ostaje otvoren cijelom ekosistemu i da računski kapacitet te kompanije neće biti uslov za rad na platformi. Rok za zatvaranje posla i saglasnosti regulatora u objavi se ne pominju, pa je objavljen dogovor, a ne završena kupovina.
NVIDIAprovjereno
Ministarstvo pravde je 1. septembra 2026. u objedinjenom autorskopravnom postupku protiv OpenAI-ja pred saveznim sudom u Južnom okrugu Njujorka podnijelo izjavu o interesu na 20 strana. U njoj traži od suda da odbaci tvrdnju da treniranje velikih jezičkih modela na zaštićenim tekstovima krši autorsko pravo i navodi da četvrti činilac poštene upotrebe, uticaj na tržište, snažno ide u prilog poštenoj upotrebi. Najkonkretniji argument je ekonomski: obaveza licenciranja ostavila bi samo najveće tehnološke kompanije sposobnim da plate. Fusnota zatim navodi da država ne zauzima stav o tome da li bi takav sistem licenciranja uopšte bio izvodljiv.
CourtListenerprovjereno
Na listiću je bilo osam predloga, a dva su bila napisana tako da generativne modele isključe iz pakovanja, dokumentacije i veb-stranica samog projekta. Oba su pala. Usvojeni tekst kaže da Debian te alate niti podržava niti zabranjuje, a cijelu težinu prebacuje na onoga ko doprinos predaje. Objava da je model pomogao samo se preporučuje.
Debianprovjereno
OpenAI saopštava da je njegov oglasni posao unutar ChatGPT-a za manje od 200 dana od pokretanja stigao do prihoda koji na godišnjem nivou iznosi 1 milijardu dolara. Samouslužna kupovina oglasa kroz Ads Manager postaje dostupna u Indiji, Evropi, na Bliskom istoku i u sjevernoj Africi. Mjesto na kojem ljudi upoređuju ponude time dobija i pult za oglašivače.
OpenAIprovjereno
Komisija je 31. avgusta 2026. ChatGPT-u dodijelila najtežu oznaku iz Akta o digitalnim uslugama, a Reddit i Roblox uvrstila među vrlo velike platforme. Prag je 45 miliona prosječnih mjesečnih korisnika u Evropskoj uniji, a taj broj su same usluge prijavile. OpenAI ima četiri mjeseca, do januara 2027, da ispuni dodatne obaveze koje uz oznaku idu.
Evropska komisijaprovjereno
Sony Music Publishing, Warner Chappell i povezane izdavačke firme podnijeli su 28. avgusta 2026. tužbu protiv Anthropica i dvojice njegovih osnivača, pred saveznim sudom u sjevernoj Kaliforniji. Tužba ima 48 strana i četiri osnova, a traži zakonsku naknadu do 150.000 dolara po djelu. Novac ipak nije najdalekosežniji zahtjev. Izdavači traže i nalog da Anthropic navede podatke na kojima je obučavao modele, načine obuke i poznate mogućnosti tih modela.
CourtListenerprovjereno
Sudija Rita Lin je 27. avgusta 2026. utvrdila da su mjere protiv Anthropica nezakonita odmazda po Prvom amandmanu i povreda prava na pravičan postupak, pa ih je trajno zabranila. Vlada je uspjela po zahtjevu o prekoračenju ovlašćenja i prema organima koji osporene radnje nisu preduzeli.
US District Court, N.D. Cal.provjereno
OpenAI, Anthropic, Google, Microsoft, AWS, Cloudflare, Visa i General Motors su među potpisnicima otvorenog pisma objavljenog 27. avgusta, koje tvrdi da će napadi potpomognuti vještačkom inteligencijom u narednim mjesecima prerasti današnju zaštitu, i koje razdvaja šta treba da uradi svaka od četiri grupe. Spisak potpisnika raste: 27. avgusta ih je na pismu bilo 118, a 29. avgusta 155.
OpenAIprovjereno
Jalapeño daje 1,5 do 1,9 puta više posla po vatu i do 3,6 puta manje kašnjenje od neimenovanih sistema s kojima se poredi, kaže OpenAI. Čip je deklarisan na 700 vati a u probama je vukao najviše 550, dok su takmaci preračunati po svojoj deklarisanoj vrijednosti.
OpenAIprovjereno
Stanfordovo osvježenje iz avgusta 2026. nalazi da su mladi u zanimanjima izloženim vještačkoj inteligenciji 19 odsto ispod putanje na kojoj bi bili da je zapošljavanje držalo korak. Poređenje s prošlogodišnjih 13 odsto spaja dvije različite mjere; po istoj metodologiji odnos glasi 15 prema 19.
Stanford Digital Economy Labprovjereno
Član 50 Akta Evropske unije o vještačkoj inteligenciji primjenjuje se od 2. avgusta 2026. i obavezuje i one izvan Unije, kad se rezultat njihovog sistema koristi u Uniji. Najviše zabune pravi obaveza mašinski čitljivog označavanja, koja je za vlasnika sajta što poziva tuđi API zapravo obaveza njegovog dobavljača. Evo šta jeste tvoje: asistent koji kaže šta je, objavljen tekst uz koji ide ili potpis ili oznaka, i lažni snimak koji to priznaje.
Evropska komisijaprovjereno
Pew Research je kroz detektor propustio blizu pola miliona stranica iz arhive Common Crawl. Među onima objavljenim poslije novembra 2022. više od trećine je vratilo jasan trag mašinskog pisanja, a domeni .com pokazuju ga desetostruko češće nego .edu i .gov.
TechCrunchprovjereno
Agenti su izašli iz oglednog stadijuma i obavljaju stvaran posao u poslovnom softveru, zdravstvu, logistici i finansijama. Kad agent obriše zapis ili pošalje pogrešnu poruku, većina organizacija nema odgovor na pitanje ko za to odgovara. Obsidian Security je 4. avgusta 2026. objavio krug od 85 miliona dolara, a njegov izvršni direktor navodi da više od 70 odsto klijenata te firme već pušta agente u aplikacije trećih strana.
agregatori vijestinepotvrđeno
Zvanično objašnjenje mehanizma kojim se u tekst koji Claude generiše upisuje vodeni žig. Uz nova evropska pravila o označavanju, tema prestaje da bude tehnička zanimljivost i ulazi u područje usklađenosti s propisima, jer nudi način da se porijeklo sadržaja utvrdi i onda kada se onaj ko ga objavljuje na to ne pozove.
Anthropicprovjereno
Član 50 Akta Evropske unije o vještačkoj inteligenciji primjenjuje se od 2. avgusta 2026. Obaveze nisu iste za onoga ko sistem isporučuje i onoga ko ga koristi u svom poslu, a izuzeci su izričiti: policijska upotreba, očigledno umjetničko djelo, pomoć pri uobičajenom uređivanju i sadržaj za koji uredničku odgovornost snosi imenovano lice.
Smashing Magazineprovjereno
