Sud je poništio oznaku rizika za Anthropic i trajno zabranio mjere, a odbio zahtjev o prekoračenju ovlašćenja

Sudija Rita F. Lin iz Okružnog suda SAD za Sjeverni okrug Kalifornije odlučila je 27. avgusta 2026. o suštini spora u predmetu Anthropic PBC protiv Ministarstva rata. Obrazloženje sudske odluke ima 59 strana, a odvojen nalog o konačnoj mjeri četiri. Anthropic je uspio po četiri od pet tužbenih zahtjeva, jedan od njih samo djelimično; vlada je uspjela po petom i prema organima koji osporene radnje nisu preduzeli.

Šta stoji u upravnom spisu

Osporene radnje potiču od 27. februara i 3. marta 2026. godine. Predsjednik Trump i ministar rata Hegseth označili su Anthropic kao rizik po lanac snabdijevanja od značaja za nacionalnu bezbjednost. Uz to je svim saveznim organima naloženo da trajno prestanu da koriste Anthropicove proizvode. Svim odbrambenim izvođačima zabranjen je bilo kakav posao s tom kompanijom, i onaj koji s vojskom nema veze.

Sud upravni spis opisuje kao tanak. Cjelokupno obrazloženje vlade čini jedan dopis od četiri strane, koji je nastao poslije dvije od tri osporene radnje. Potpisuje ga podsekretar Michael.

Procjena rizika iz tog dopisa počivala je na tvrdnji da Anthropic ima skriven pristup sopstvenoj tehnologiji kad se ona uvede u sistem od značaja za nacionalnu bezbjednost. Vlada je od suštine te procjene odustala. Sud bilježi da Anthropic takav pristup nesporno nema. Tuženi uz to priznaju da ta tehnologija nije rizičnija po nacionalnu bezbjednost od bilo kog drugog modela čija se unutrašnjost ne vidi.

Kad je tehnički razlog otpao, ostalo je povjerenje

Poslije toga je ostao jedan činilac svojstven samo Anthropicu: povjerenje. Vlada je tvrdila da kompaniji ne može vjerovati da će očuvati ispravnost svojih modela, zbog njenog sve neprijateljskijeg nastupa u štampi i zbog kritike stavova Ministarstva rata o upotrebi vještačke inteligencije.

Sud je utvrdio da su osporene radnje preduzete iz želje da se od Anthropica napravi javni primjer zbog njegove arogancije u kritikovanju vlade. Nije našao nijedan razložan osnov za vjerovanje da bi kompanija sabotirala sopstveni model.

Tri činjenice iz spisa su to pokazale, i nijedna nije došla od Anthropica.

• Nekoliko dana prije prve osporene radnje, ministar Hegseth je predložio da se na Anthropic primijeni Zakon o odbrambenoj proizvodnji, koji kompaniju tretira kao neophodnu za nacionalnu bezbjednost, a ne kao prijetnju njoj.
• Odmah poslije osporenih radnji, Ministarstvo rata je nastavilo da radi na ugovoru s Anthropicom, sopstvenim riječima da su tu vrlo blizu.
• Vlada i sada razgovara o saradnji s Anthropicom oko njegovog novijeg modela Mythos, u nizu osjetljivih okolnosti.

Šta je sud usvojio, a šta odbio

Zahtjevi obje strane su djelimično usvojeni i djelimično odbijeni. Anthropic je uspio po zahtjevu iz Prvog amandmana i po zahtjevu o pravičnom postupku iz Petog amandmana. Oba su usvojena prema svim tuženima osim prema organima koji osporene radnje nisu preduzeli. Uspio je i po zahtjevu iz Zakona o upravnom postupku protiv Hegsethovog naloga i same oznake, prema ministru Hegsethu i Ministarstvu rata.

Nije uspio na tri mjesta. Zahtjev o prekoračenju ovlašćenja odbijen je u cjelini, prema svim tuženima. Po zahtjevu iz člana 558 Anthropic je uspio protiv devet organa, a nije uspio protiv pet: ministarstava zdravlja, trgovine i boračkih pitanja, Komisije za hartije od vrijednosti i NASA-e. Prema organima koji osporene radnje nisu preduzeli vlada je uspjela po svim zahtjevima.

Tih pet organa nije jedini dio spora koji je vlada dobila. Organi koji osporene radnje nisu preduzeli su Nacionalna zadužbina za umjetnost, Uprava za socijalno osiguranje, Savjet guvernera Federalnih rezervi i Izvršna kancelarija predsjednika. Anthropic je i sam priznao da nema dokaza da su učestvovali u sprovođenju osporenih radnji.

Mjera koju je sud odredio ide dalje od utvrđenja. Osporene radnje su trajno zabranjene svim tuženima osim onima koji ih nisu preduzeli, kao i licima koja postupaju po njihovom ovlašćenju. Ti tuženi moraju da povuku sva uputstva, naloge i saopštenja kojima su osporene radnje sprovodili.

Oznaka rizika u lancu snabdijevanja poništena je kao proizvoljna i samovoljna, donesena izvan zakonske nadležnosti po članu 3252 i bez postupka koji zakon propisuje, pa je vraćena organu na ponovno odlučivanje. Dio Hegsethovog naloga kojim se izvođačima zabranjuje svaka trgovinska djelatnost s Anthropicom poništen je kao proizvoljan i samovoljan i kao zloupotreba diskrecionog ovlašćenja.

Poništene su i radnje devet organa preduzete radi sprovođenja osporenog naloga, kao nalozi i sankcije donesene bez zakonom povjerene nadležnosti i bez zakonskog ovlašćenja. To su ministarstva rata, finansija, spoljnih poslova, unutrašnje bezbjednosti i energetike. Na spisku su i Uprava za federalno stambeno finansiranje, Uprava za opšte usluge, Kancelarija za upravljanje kadrovima i Komisija za nuklearno regulisanje. Poništenje se ne odnosi na radnje koje je Uprava za federalno stambeno finansiranje preduzela u svojstvu konzervatora.

Odluka ima izričite granice. Ne zabranjuje nijednu zakonitu radnju koja je bila na raspolaganju 27. februara 2026. godine. Ne obavezuje Ministarstvo rata da koristi Anthropicove proizvode i ne sprečava ga da pređe na drugog snabdjevača, dok su takve radnje u skladu s propisima, zakonima i ustavnim odredbama. Sud je zadržao nadležnost za sprovođenje.

Zahtjev tuženih da se trajna zabrana administrativno odloži za sedam dana sud je odbio. U obrazloženju stoji da nisu pokazali nenadoknadivu štetu, iako su prethodnu privremenu sudsku zabranu poštovali više od pet mjeseci.